Jak wiele o wczesnym średniowieczu może powiedzieć jedna niewielka moneta? Okazuje się, że bardzo dużo. Może być źródłem wiedzy o handlu, gospodarce, kontaktach między ludźmi, funkcjonowaniu mennic, chronologii stanowisk archeologicznych, a nawet dawnych zwyczajach i praktykach pogrzebowych.

11 września w Sali Plafonowej Pałacu Braunschweigów odbyło się kolejne spotkanie w ramach Letniej Szkoły Archeologii Średniowiecza. Wykład poświęcony monetom i archeonumizmatyce wygłosił dr hab. Mateusz Bogucki, prof. IAE PAN – kierownik Laboratorium Bio- i Archeometrii Instytutu Archeologii i Etnologii PAN oraz redaktor naczelny „Wiadomości Numizmatycznych”.

Uczestnicy spotkania mogli przekonać się, że współczesna numizmatyka daleko wykracza poza samo rozpoznanie rodzaju monety czy określenie czasu jej wybicia. Dla badacza równie istotne są jej masa, skład metalu, przedstawienia i napisy, technika wykonania, a przede wszystkim miejsce oraz okoliczności odkrycia.

To właśnie kontekst archeologiczny często decyduje o wartości naukowej znaleziska. Moneta odkryta podczas badań może pomóc w datowaniu kolejnych warstw stanowiska, wskazywać na kierunki kontaktów handlowych czy dostarczać informacji o obiegu pieniądza na określonym terenie.

Prof. Mateusz Bogucki opowiedział również o rozwoju badań numizmatycznych w Polsce. Przywołał postać Joachima Lelewela, który odegrał istotną rolę w kształtowaniu naukowego podejścia do monet, a także dorobek kolejnych badaczy: Kazimierza Stronczyńskiego, Mariana Gumowskiego, Ryszarda Kiersnowskiego, Stanisława Suchodolskiego oraz Borysa Paszkiewicza.

Dużo miejsca poświęcono metodom stosowanym obecnie przez archeonumizmatyków. Analiza stępli, badania metrologiczne i archeometryczne czy opracowania statystyczne obejmujące setki lub tysiące monet pozwalają dziś spojrzeć na dawny pieniądz nie jako na pojedynczy zabytek, lecz jako część większego systemu gospodarczego i społecznego.

W trakcie spotkania pojawił się również wątek Budzistowa i odkryć archeologicznych związanych z tym miejscem. Rozmawiano o pochodzeniu i autentyczności wczesnośredniowiecznych monet, funkcjonowaniu różnych ośrodków menniczych oraz o innych formach wymiany, które uzupełniały lub zastępowały pieniądz.

Wykład zakończyła dyskusja z uczestnikami. Pytania i rozmowy pokazały, że archeonumizmatyka pozostaje dziedziną, w której nawet niewielki przedmiot może stać się początkiem znacznie szerszej opowieści o życiu ludzi sprzed wielu stuleci.